Numerology

Najveći stupanj spoznaje, temelj kosmičkog i unutrašnjeg sklada je uspešno tumačenje brojeva. Brojevi su vidljive spone koje okružuju svako biće i oni ne utvrđuju samo čovekov fizički sklad, životne, vremenske i prostorne zakone, već mogu, aktivnim tumačenjima, potpomognuti spoznaju o trenutnom i budućem u čoveku i oko njega.

Broj nije samo aritmetički izraz nego i spoznaja o konačnoj istini, ideji i kvalitetu. On krije nepoznatu snagu i mamac je za skriveno. Sastoji se od reči i od znaka, a zagonetka njegova je važnija i od samog znaka i reči. A broj je čvor svih veza i izvor razuma i ljudske karakteristike nosi, jer svaki broj teži stvaranju većeg broja.

KORENI NUMEROLOGIJE
Začetak koncepta brojeva gubi se u maglovitoj prošlosti praistorije, pa se prvobitna ideja o brojevima još jedino može otkriti u numerologiji. U drevnoj Indiji, među Tajnim Mudracima, rođena je zamisao da se svi brojevi mogu predstaviti pomoću deset simbola. Svaki od ovih deset simbola ima svoju apsolutnu vrednost, ali isto tako, u odnosu sa drugim simbolima, i svoju relativnu vrednost – što naravno, zavisi od mesta i položaja samog simbola. Na primer, 2 je simbol za broj dva i dva je njegova apsolutna vrednost; no, isti taj simbol u zapisima 4251 i 7234 nema istu vrednost. U prvom slučaju, simbol dva ima deset puta veću vrednost (200), nego li u drugom primeru (20). Ovih deset simbola i njihova univerzalna primena decimalnog sistema daju potvrdu drevnoj izreci, da je čovek mera svih stvari. Nema sumnje, da je brojanje na prste bila prva čovekova aritmetika. Sistemska upotreba najranijih brojeva seže do drevnih Sumera, Egipćana i Kineza. Oni su verovali da neparni brojevi predstavljaju dan, belinu, toplotu, vatru i Sunce; dok parni brojevi izražavaju noć, tamu, hladnoću, materiju, vodu i Zemlju.

Za drevno Egipat vezan je i najstariji kalendar iz 4241. godine pre Hrista. Po ovom kalendaru, godina se sastoji od dvanaest meseci od po trideset dana, a pet preostalih dana bilo je namenjeno za svetkovine. Godina je, dakle imala 365 dana. U okultnim učenjima, kao i drevnim misterijama, neparni brojevi se dovode u vezu sa Nebom i duhom, a parni brojevi u vezu sa Zemljom i materijalnim svetom.

Nadalje, neparni brojevi izražavaju muževnost, snagu, moć i kreaciju, dok parni – ženski princip, pasivnost, oblik, sasud. Po Hermesu Trismegistu, neparni brojevi su gore i unutra, a parni dole i napolju, pa su stoga parni brojevi zavisni od neparnih („Kako gore tako dole, kako iznutra tako napolju“). I najprimitivniji čovek iz najzaostalijeg plemena, ima smisao, osećaj i predstavu o broju, mada, doduše, u sasvim malom opsegu. Zanimljivo je da i neke ptice (kao vrana, na primer), pa čak i pojedini insekti (Genus Eumenus) imaju instikt za broj; istina za vrlo male brojeve, kao što su recimo, 1, 2, 3, 4, međutim, ni savremeni čovek, na visokom stupnju intelektualnog razvoja, nema baš najjasnije predstave o veličini broja iznad 6, osim ako se ne služi važnom operacijom – brojanjem i upoređivanjem.

Bez upoređivanja raznovrsnih predmeta i skupova, ne može se ni zamisliti upotreba i svesni postanak broja. U slučaju razvoja ideje o brojevima, Indija, kolevka svih docnijih kultura i civilizacija, još jednom je bila mesto rođenja algebre i dekadnog pozicionog sistema. Još i dan-danji deca uče račun na računaljkama sa žicom i drevnim kuglicama, kojima su se služili i drevni narodi. Na abakusu, svaki broj može imati razne vrednosti u zavisnosti od mesta na kojem se nalazi. (Reč abakus je izvedena iz semitske reci abac, sa značenjem prašina, ili od njenog grčkog ekvivalenta abax, što znači tanka ploča).

Deseti simbol, nula, takode je rođen u Indiji. Arapi su potom ovaj simbol preuzeli od indijanaca i nazvali ga cifr, sa značenjem prazan, ništa. Kad je ova zamisao doprla u Italiju, za nulu je upotrebljen latiniziran izraz zephirium, koji je vremenom prešao u italijaniziranu reč zero. U trinaestom veku, Nemci su izvornu arapsku reč preinačili u cifra, a Englezi u cipher. Geometrija, najranija forma mističkog značenja brojeva, svakom je broju pripisivala dve vrednosti: fonetsku i brojnu. Savremena numerologija danas sledi ovu ideju koja je bila poznata i tvorcima Biblije. Primer Geometrije u Starim zavetu je Avraamovo izvođenje 318 robova i spašavanje Elizara. Numerička vrednost hebrejske reči Elizar ekvivalent je broja 318. Numerička vrednost imena velikog mitskog junaka Ahila je 1276, što ga je činilo superiornim u odnosu na Patrokla i Hektora ciji su numerički ekvivalenti bili 87, odnosno 1225. Geometrija, kao tajni jezik, ušla je u hrišcansku teologiju, Kabalu, Alhemiju, Tarot kao i u ostala ezoterijska i mistična učenja. Najmističnije značenje pripisano je broju 666. Suvima.. Peter Bengus, pesnik i mistik, u svom opsežnom delu o numerologiji, broj 666 pridao je Martinu Luteru, koji je takođe proučavao Geometriju, dok je Luter pomenuti broj pridavao periodu papskog režima.

PITAGOREJCI

Ugaoni kamen u povesti numerologije je Pitagora, jedan od najvećih mislilaca, matematičara, filosofa, mistika, astrologa i astronoma Starog Sveta. Pitagorino učenje je i dan-danas jedna od najvećih tajni, a posve je sigurno da su sva potonja okultna učenja na Zapadu izišla iz njegove mistike. Pitagora je imao veze sa indijskim učenjima o Karmi, Darmi i reinkarnaciji, jer je i sam govorio da teži oslobođenju od točka rođenja, večnog dolaženja i odlaženja. Ovaj je mistik izvršio veliki uticaj na Platona, Aristotela i noviju evropsku misao. Osnovna zamisao Pitagorinog učenja je da se Tajna Univerzuma jedino može dokučiti preko brojeva i formi. Četiri elemenata: vatra, voda, vazduh i zemlja čine Svetu Četvorostrukost iliti Tetraktis.
Pitagorejska religija?

u njoj su svi dinamički odnosi, njihov nastanak i međusobna interakcija prikazani kroz brojeve.

brojeve proživljavaju ne kao jedinice kvantitete, već kao principe u kojima se ogleda kosmički red

Pitagora?

Reči Kosmos i filozofija se prema
predanju pripisuju Pitagori. Paradigma
"Sve je uređeno na osnovu broja" određuje Kosmos kao skladno uređen svet.

rodio se na Samosu između 592. i 572. g. p.n.e.

u mladosti - snažan, dugokos mladića koji na 48. Olimpijadi u šakanju pojeđuje u teškoj kategoriji i osvaja maslinovu grančicu.

odlazi na dugo putovanje i naukovanje

boravi u Egiptu.

Tamo je, u Memfisu, Saisi i Heliopolisu upućen u misterije i geometriju. Čini se da je u trenutku osvajanja Egipta od strane Kambisa bio zarobljen i odveden u Babilon, gde je prošao obuku za sveštenika. Možda je bio u Fenikiji, a vrlo verojatno u Trakiji među poklonicima orfičkih obreda. U Egiptu se susreo i sa indijskim mudracima "gimnofistima", pretečama današnjih jogija, i upoznao vedska učenja.

sa 56 godina vraća se na Samos gde mu uspeh predavanja donosi mnogobrojne pristalice, ali i ljubomoru tiranina Polikrata koji ga tera u progonstvo

nastanjuje se u Velikoj Grčkoj, u Krotonu, oko 529. g.p.n.e.

osniva pitagorejsko Društvo ili "Bratstvo", a broj sledbenika neprestano mu se povećava

Postupno su postali tajno inicijatičko bratstvo, s trogodišnjim iskušeništvom koje je prethodilo prijemu u prvi stupanj (tzv. nomoteti).
Drugi stupanj (matematičari) bio je jedini koji je dozvoljavao da se vidi Majstora (Pitagoru); na prvom stupnju mogli su ga samo čuti. U ritualu tajne i tišine obuhvaćeno je i samo ime Majstora; bilo ga je zabranjeno izgovarati, pa su ga nazivali "Onaj, Besmrtni, Genije, Božanski, Onaj koga neću imenovati". Ubrzo su naučnici i idealisti postali političari i postepeno preuzeli vlast u većem delu Velike Grčke, u formi federacije gradova nazvane "Krotonijanska liga".
Majstorova smrt oko 500. g.p.n.e. oslabila je snagu društva, u ubrzo su intrige i razmirice okončale vladavinu mudrih. Gradovi Lige pali su jedan za drugim i konačno su vođe Bratstva izginule u velikom pokolju oko 450.p.n.e. Spasili su se samo Lizid i Filolaj s nekoliko učenika, među kojima će kasnije Hipokrat, Hiparh i Hipija izneti u javnost neke strogo čuvane tajne - i biti će ekskomunicirani iz Bratstva obnovljenog na Siciliji.

Osnove Pitagorejske religije?

zamjenjuju brojeve uređenim grupama tačaka, i razvijaju disciplinu figurativnih brojeva,

parni brojevi – nositelji ženskoga načela

Monada
U korenu svega leži Monada, broj Jedan. Monada nije broj već princip, on je u dosluhu sa Jednim, sa Principom totalne indukcije. Monada ne pripada ovoj dimenziji, ona određuje pojavnost nečega, oblik, jedinstvo, identičnost, jednakost, slogu. Emanirana s lica Jednog, ona se k nama spušta kao aditivni element koji učestvuje u izgradnji pojedinih individualnosti.

Dijada
U našu dimenziju spuštamo se brojem Dva. Dva nije dvostruko više od Jedan, već dvostruko manje! Radi se o Iskonskom grehu, o prelamanju jedne potpune vrednosti na dva dela; na Dobro i Zlo. Dva ili Dijada je nosilac Ideje Dvojstva, Principa suprotstavljenosti, diskriminacije, nejednakosti. Suprotstavljenost Ja i Ne-Ja označava pojavu Oblika: da bi nešto postojalo u pojavnom svetu, mora se razlikovati od nečeg drugog. Tako Dijada uzrokuje rađanje, pa će biti označena kao ženski broj. Ona to i dokazuje svojom deljivošću na jednake polovine. Uopšteno, parni brojevi biti će nositelji ženskog načela.

Trijada
Prvi muški, neparni broj je Tri, ili trijada. Trijada je prvi neparan i prvi muški broj (Jedinica je više princip nego broj), osnova trougla i sve njegove simbolike. Obliku koji se želi afirmirati Dvojka nije dovoljna; nija dostatno samo se razlikovati od okoline, potreban je i neko, treći element, da to percipira, dakle treća osoba, ili makar sama svest koja može dobiti autonomiju kao treći element. Tu se negde krije i metafizičko čitanje poruke kako je "čovek mera svih stvari", tj. bez onoga koji vidi, nešto i ne postoji; dakle pojavnost je čista subjektivnost. Tri je danas impregniran simbolom Svetog Trojstva; starohrišćanske Crkve su koristile tri oltara u Liturgiji i mnoge crkve imaju trolisnu osnovu tlocrta, ili naglašene tri apside.

Tetrada
Tetrada ili Broj Četiri sudeluje u karakteru Dijade čiji je ona kvadrat (pa je ultra-parna, ultra-deljiva). U teoriji figurativnih brojeva leži u bazi trouglastog svetog Tetrakisa. Osnova je četverougla, simbola Zemlje, stabilnosti. Četiri godišnja doba, četiri jahača Apokalipse, četiri strane svieta, četiri tipa karaktera (sangvinik, kolerik, melankolik, flegmatik), i četiri osnovna elementa (voda, vatra, zemlja, vazduh).

Pentada
Pentada ili Broj Pet je jedan od svetih brojeva. Produkt zbroja (spoja) ženske Dijade i muške Trijade, to je za Grke broj ljubavi, Afroditin broj. Simbol mu je Pentagram, pravilna petokraka zvezda, drevni magijski simbol i tajna lozinka i geometrijski simbol pitagorejskog bratstva. Zvezda u sebi sadrži savršene Zlatne rezove i u centru obrnuti peteugaonik u koji je moguće upisati novu, ali obrnutu zvezdu, a u ovu opet novu i tako u beskraj: beskrajno rađanje i produženje vrste. Zvali su je još i Pentalfa jer se sastoji od pet slova A. Pet je polovina svetog Deset, što ga i samog čini svetim, sažetim odrazom.

Heksada
Šest, Heksada, je nosilac kristalografskih simetrija, i jednak je zbiru svojih delitelja: 6=1x2x3=1+2+3.

Sedam je bio znamen Nevinosti, a krug se ne može podeliti na sedam jednakih delova euklidskom konstrukcijom. Kažu i da je Sedam "praprvi" broj neosporne čistoće.

Osam je dvostruko četiri, devet je tri puta tri, kvadratni broj. Odnos između kvadrata (ili pravougaonika, četvorougla) i trougla najbolje je vidljiv ako četvorougao prepolovimo dijagonalom suprotnih stranica: tada dobijamo dva jednaka trougla čiji vrhovi gledaju prema suprotnim stranama. Tu se opet vežemo na početnu priču o Monadi i Dijadi: prepolovljena celost raspala se na dve, jednake ali i suprotne polovine, ovde trijade.

Dekada
Deset je savršen, sveti broj. U ovoj dimenziji, Dekadi su se klanjali kao sveobuhvatnom merilu. To je trouglasti figurativni broj što vidimo ovako: ako u bazu stavimo četiri tačke, pa iznad njih tri, pa dve, pa na vrh jednu, dobili smo piramidu, jednakostraničan trougao sa stranicama 4-4-4, zbog čega se nazivao i Tetraktis. Vidimo: 4+3+2+1=10; u stvaranju Dekade sudeluju svi relevantni brojevi do Pet, koji je već sam napola Dekada. Kažu da se "Bog, koji uređuje veštinom, rukovođen svojim Umom, poslužio Dekadom kao zakonom za sve... i zato su celine i delovi svih stvari neba i Zemlje odnosi sklada, na njoj zasnovani, i po njoj uređeni."

Tetraktis je sudelovao i u muzičkoj harmoniji, u pitagotejskoj dijatonskoj lestvici i na tetrakordnim lirama koje su imale žice čije su dužine bile proporcoinirane brojevima 1, 2, 3 i 4, i koje su dopuštale i oktave (odnos 4 prema 2, i 2 prema 1) i intervale kvinte (3 prema 2) i kvarte (4 prema 3). Muzika je bila veoma važna; služila je da se usklade ritmovi duše (Kosmosa) i tela.
Legenda kaže da je teoriju muzike zasnovao sam Pitagora kada je prolazeći pokraj kovačnice začuo buku, lupanje u oktavama. Ušavši u kovačnicu video je kako kovači koriste čekiće proporcionirane prema načelu 1:2, tj. da je jedan čekić dvostruko veći i teži od drugog. Došavši kući Pitagora je na svom instrumentu počeo proučavati i meriti te proporcije ( i dobio oktavu), a zatim takav sistem omera i razera proširio na sav pojavni svet. Vratimo se Tetraktisu; on je članovima Bratstava bio toliko važan da su ga prizivali, klanjali mu se i upućivali mu molitve kao vrhunskom uredniku Kosmosa.
Tekst molitve upućene Dekadi:

" Blagoslovi nas božanski broju, ti koji si stvorio bogove i ljude! O sveti, sveti Tetraktise, ti koji sadržiš koren i izvor večnog toka stvaranja! Jer božanski broj počinje čistim i dubokim jedinstvom i doseže sveto četiri; potom stvara majku svega, koja sve povezuje, prvorođenu, onu koja nikad ne skreće, koja se nikad ne zamara, Sveto Deset, koje drži ključ svih stvari."

Deset je najveći broj; svi ostali brojevi dobivaju se interakcijom (sabiranjem, množenjem, kvadriranjem itd.) prvih deset brojeva. Brojevi se inače dele na Čiste ili Božanske kojima se bavi mistika broja - aritmologija, zatim na naučne brojeve i na konkretne brojeve koji su predmet računanja u užem smislu, za poslovne ljude. Naučni brojevi (prema Nikomahu, I st. n. e.) se dele na: 1. ograničeno mnoštvo (danas: prebrojivo konačan skup); 2. kompozicija monada, tj. jedinica; 3. bujica, kao proticanje monada. Spomenuli smo već egzekuciju trojice članova Bratstva koji su izdali ljubomorno čuvane tajne: te tajne su bile konstrukcija pravilnog Pentagrama, i, povezano s tim, tajna iracionalnih brojeva. "Sam Bog bavi se geometrijom" bila je poznata Platonova dosetka, a natpis na Akademiji glasio je: "Neka niko ne ulazi ko ne zna geometriju".

U biti konstrukcije pentagrama leži Zlatni rez (Fi) koji se izračunava formulom:
1+koren iz 5/2=1,618... bez kraja, dakle iracionalni broj.

Spomenimo i tzv. Pitagorin trougaot sa stranicama 3-4-5, koji se nalaze u krakovima zvezde (koja se dobiva iz pentagrama): hipotenuza 5 naprama baza 3 = 1, 6... Zanimljivo je kako današnja istraživanja pokazuju zapanjujuću količinu prisutnosti Zlatnog razmera u prirodi; gotovo da bismo se složili da je to zaista osnova uređenja svemira.
Dodajmo i ovo. Osim teorije proporcija, proučavanja pet pravilnih tela (kasnije nazvanih Platonovim), geometrijskih konstrukcija, teorije figurativnih brojeva, izučavanja (i tajenja postojanja) iracionalnih brojeva i njihove upotrebe i proučavanja teorije mužičkih intervala, pitagorejci su poštovali i zakon uzajamnog pomaganja i kult prijateljstva (oblik privrženosti i nežnog prijateljstva, u kojem je čak i žrtvovanje života za prijatelja prirodan događaj). Pitagorejski obred je zahtevao potpunu čistoću tela i odeće (toge od belog lanenog platna), svakodnevno ispitivanje savesti, upotrebu mirisa i zajedničku pričest na kojoj se uzimalo samo belo meso žrtvenih životinja: belih petlova, prasadi i kozlića. Kozlić je još povezan i sa mitom o Mlečnoj stazi iza koje u zvezdanim vrtovima borave bogovi (uticaj hinduizma).

Pokušajmo na kraju dozvoliti da nas prožme ideja pitagorejstva: bogovi su samo pokušaj shvatanja i strukturalnog uravnoteženja našeg zbunjujućeg i nepredvidivog sveta i traženje harmonije i suštine njegovog porekla u jednim transcedentalnom uređenom ishodištu. Zato je pogrešno bogove atribuirati u ljudskom obliku; time se vrlo lako izgubi iz vida da govorimo o nečem neizrecivom, što ne pripada našoj dimenziji. Ali: "Bestelesne veličine kao kvaliteti, oblici, jednakost, odnosi, uređenja, položaj, vreme - u suštini su nepromenjive i uzajamno zamenjive, a mogu slučajno učestvovati u promenama tela kojima su namenjene. Od toga je sazdana istinska realnost." Dakle, Jedno nam je nepojmljivo, ali su bitne relacije i odnosi unutar njega izmerljivi i objektivno prepoznatljivi. U takvom gledanju, staviti bestelesne brojeve kao nosioce metafizičkih bestelesnih kvaliteta čini se kao ingeniozan potez rasterećivanja ljudskog uma od ikonografije antropomorfnih divova sa Olimpa; kako njima tada, tako i nama danas. Privlači ideja da se kroz razmere zlatnog reza možda mogu matematički otključati i pomalo otškrinuti mistična vrata iza kojih iskri rajska svetlost Božje konstrukcije Univerzuma.

Metafizička matematika je izmerila svoju okolicu i brojeve međusobno usaglasila. Matematičari-filozofi nisu zadovoljni mišljenjem da je umetnost i lepota samo intuicija; traži se ono što nije slučajno, subjekti traže objektivno. Pitagorejske molitve tetraktisu nisu upućene broju kakav mi danas poznajemo; to je mistični princip harmonije i ljubavi, načelo stvaranja. Broj je apsolut je Bog, barem za nas u ovoj dimenziji u kojoj govorimo o nečemu iz druge sfere o čemu se ne može govoriti. Ali to ne znači da ipak nećemo pokušati...